Collageentekort: 5 signalen, de oorzaken en wanneer het iets anders is

Je huid veert minder snel terug als je erin knijpt, je nagels breken vaker en de lijntjes bij je ogen blijven ook als je niet lacht. Dan valt al snel het woord collageentekort. Maar wat is dat eigenlijk, en is het dat wel?

Een collageentekort is geen medische diagnose, maar een verzamelterm voor de natuurlijke afname van collageen die vanaf ongeveer je 25e begint. In deze blog lees je wat ermee bedoeld wordt, welke vijf signalen er het vaakst mee in verband worden gebracht, wat de afbraak versnelt, wanneer een signaal juist een andere oorzaak heeft en wat je realistisch zelf kunt doen.

Wil je je huid ook van binnenuit ondersteunen? Bekijk Viscollageen huid →

Wat wordt bedoeld met een collageentekort?

Met een collageentekort wordt meestal bedoeld dat je lichaam minder collageen aanmaakt dan vroeger, terwijl de afbraak gewoon doorgaat. Collageen is het meest voorkomende eiwit in je lichaam en geeft stevigheid aan je huid, pezen, botten, kraakbeen, bloedvaten en bindweefsel. Je lichaam bouwt het voortdurend op en breekt het weer af. Tot je twintigste wint de aanmaak; daarna verschuift de balans.

Vanaf ongeveer je 25e neemt de eigen collageenaanmaak geleidelijk af, met naar schatting circa 1 procent per jaar. Bij vrouwen versnelt dat in de overgang: in de eerste jaren na de menopauze verliest de huid naar schatting zo'n 30 procent van haar collageen, doordat oestrogeen wegvalt. Dat is geen ziekte, maar wel de reden dat veel mensen rond hun veertigste en vijftigste verschil gaan zien.
➤ Wat er in de overgang gebeurt, lees je in oestrogeen en huidveroudering; hoe collageen is opgebouwd in wat is collageen

De 5 signalen die vaak met minder collageen in verband worden gebracht

Er bestaat geen vaste checklist, en iedereen veroudert anders. Toch zijn dit de veranderingen die het vaakst met de afname van collageen in verband worden gebracht.

1. Een huid die minder stevig en veerkrachtig aanvoelt

Collageen geeft de lederhuid stevigheid. Als er minder van is, veert de huid trager terug. Een eenvoudige observatie: knijp zacht een plooitje huid op je handrug en laat los. Hoe ouder je wordt, hoe langer het duurt voor de huid weer glad ligt. Dat zegt iets over veerkracht, maar het is geen meting van je collageenniveau.

2. Fijne lijntjes en een drogere huid

Met minder collageen en minder hyaluronzuur houdt de huid minder goed vocht vast. Fijne lijntjes worden zichtbaarder, vooral rond de ogen en mond. Let op: een droge, vochtarme huid laat lijntjes ook sterker zien zonder dat er veel collageen verdwenen is.
➤ Lees ook rimpels verminderen: wat écht helpt

3. Een dunnere huid op handen, onderarmen en hals

Op plekken met veel zon en weinig onderhuids vet wordt de huid met de jaren dunner en kwetsbaarder. Je ziet adertjes beter, de huid kreukt sneller en blauwe plekken ontstaan makkelijker. Ook dit hangt samen met minder collageen in de lederhuid.

4. Veranderingen in haar en nagels

Sommige mensen merken dat hun nagels brosser worden of hun haar dunner aanvoelt. Collageen ondersteunt de huid rond de haarwortel en het nagelbed, maar haar en nagels zelf bestaan uit keratine. Voeding, hormonen, ijzer, schildklier en leeftijd spelen hier minstens zo'n grote rol.
➤ Lees ook brosse nagels en droge handen

5. Stuggere pezen en gewrichten

Collageen komt ook voor in pezen, banden en kraakbeen. Met de jaren worden die weefsels minder soepel, en veel mensen merken dat ze 's ochtends wat stijver opstaan. Gewrichtsklachten hebben echter veel mogelijke oorzaken. Bij pijn, zwelling of aanhoudende stijfheid is de huisarts de juiste plek, niet een supplement.

Wat versnelt de afbraak van collageen?

Leeftijd en hormonen bepalen het tempo van de natuurlijke afname. Een aantal leefstijlfactoren kan de afbraak flink versnellen.

Uv-straling. De grootste factor. UVA dringt tot in de lederhuid door en breekt collageen af, het hele jaar door, ook bij bewolking. In onderzoek werd ongeveer 80 procent van de zichtbare tekenen van veroudering in het gezicht aan de zon toegeschreven.
Suiker. Bij veel snelle suikers plakken suikermoleculen aan collageenvezels (glycatie), waardoor ze stug en broos worden.
Roken. Vernauwt de bloedvaten in de huid en remt de aanmaak van nieuw collageen.
Stress en slaaptekort. Een langdurig hoog cortisol remt de collageenaanmaak; tijdens diepe slaap herstelt de huid het meest.
Te weinig bouwstoffen. Weinig eiwit of vitamine C betekent minder grondstof voor nieuw collageen.

➤ Lees ook zonnebrand, collageen en rimpels en suiker en glycatie

Wanneer het geen collageentekort is

Veel signalen die aan collageen worden toegeschreven, hebben in de praktijk een andere oorzaak. Een droge, trekkerige huid komt vaak door een beschadigde huidbarrière. Brosse nagels en dunner haar kunnen samenhangen met ijzertekort, schildklierproblemen of hormonen. Plotseling veel haarverlies, blauwe plekken zonder duidelijke reden, slecht genezende huid of aanhoudende gewrichtspijn horen bij de huisarts.

Er bestaan ook echte medische aandoeningen waarbij collageen anders wordt aangemaakt, zoals erfelijke bindweefselaandoeningen of een ernstig vitamine C-tekort (scheurbuik). Die zijn zeldzaam en vragen altijd om een arts. Er bestaat geen gangbare test die je collageenniveau meet; wie twijfelt, laat via de huisarts uitzoeken wat erachter zit.
➤ Lees ook alles over je huidbarrière

Wat je zelf kunt doen

De afname zelf is niet te stoppen, maar je kunt hem wel minder snel laten gaan en het collageen dat je hebt beschermen.

Elke ochtend SPF 30 of hoger. De belangrijkste stap, ook in de winter.
➤ Onze dagcrème met SPF combineert bescherming en verzorging in één stap

Eiwit bij elke maaltijd en dagelijks vitamine C. Vitamine C draagt bij aan de normale collageenvorming voor de normale werking van de huid. Paprika, kiwi, citrus en kool zijn goede bronnen.
Minder suikerpieken, niet roken, goed slapen. Dat remt de afbraak.
➤ Welke voeding helpt, lees je in collageen in voeding; welke dagelijkse keuzes het verschil maken in minder collageen na je 25e

Een collageensupplement als aanvulling

Sommige mensen vullen hun voeding aan met een collageensupplement. Collageensuppletie wordt in onderzoek in verband gebracht met de hydratatie en elasticiteit van de huid: een meta-analyse uit 2021 van 19 studies vond na 90 dagen een verbetering ten opzichte van placebo. Skin for Skin gebruikt natief viscollageen uit de huid van wildgevangen Noordzeeschol. De vis wordt niet voor het supplement gevangen: de huiden zijn een reststroom uit de visverwerking in Urk en krijgen zo een nieuwe bestemming.
➤ Bekijk ons natieve viscollageen

Wat je realistisch mag verwachten

Wie zijn huid beter beschermt en verzorgt, ziet binnen vier tot zes weken een rustigere, vollere huid, vooral doordat hydratatie en barrière verbeteren. Voor effecten van voeding en een collageensupplement op stevigheid en elasticiteit reken je op minimaal drie maanden. Maak bij de start een foto in daglicht en vergelijk pas daarna. Wat je niet mag verwachten: dat de natuurlijke afname stopt of dat diepe rimpels verdwijnen.

Veelgestelde vragen over collageentekort

Wat is een collageentekort?

Een collageentekort is geen officiële medische diagnose. Meestal wordt er de natuurlijke afname van collageen mee bedoeld: vanaf ongeveer je 25e maakt je lichaam geleidelijk minder collageen aan, terwijl de afbraak doorgaat. Dat hoort bij ouder worden.

Wat zijn de symptomen van een collageentekort?

De signalen die het vaakst met minder collageen in verband worden gebracht zijn een huid die minder stevig en veerkrachtig aanvoelt, fijne lijntjes en een drogere huid, een dunnere huid op handen en onderarmen, veranderingen in haar en nagels, en stuggere pezen en gewrichten. Al deze signalen kunnen ook andere oorzaken hebben.

Vanaf welke leeftijd neem je collageen af?

De eigen collageenaanmaak neemt vanaf ongeveer je 25e geleidelijk af, met naar schatting circa 1 procent per jaar. Bij vrouwen versnelt dat in de overgang, doordat oestrogeen wegvalt.

Kun je een collageentekort laten testen?

Nee, er is geen gangbare test die je collageenniveau meet. Signalen in huid, haar en nagels kunnen ook door droogte, voeding, hormonen of een aandoening komen. Twijfel je, laat dan via de huisarts uitzoeken wat erachter zit.

Wat versnelt de afbraak van collageen?

Uv-straling is de grootste factor: in onderzoek werd ongeveer 80 procent van de zichtbare tekenen van veroudering in het gezicht aan de zon toegeschreven. Daarnaast spelen roken, veel snelle suikers (glycatie), langdurige stress en slaaptekort een rol.

Wat kun je zelf doen bij minder collageen?

Dagelijks SPF, niet roken, minder suikerpieken, goed slapen en eiwitrijk eten met voldoende vitamine C. Vitamine C draagt bij aan de normale collageenvorming voor de normale werking van de huid. Sommige mensen vullen dat aan met een collageensupplement.

Is viscollageen hetzelfde als marine collageen?

Ja. Marine collageen is een verzamelnaam voor collageen uit vis. Het bestaat voornamelijk uit collageen type I, het type dat ook het meest in de huid voorkomt.

Bronnen

• Pullar JM, Carr AC, Vissers MCM. The Roles of Vitamin C in Skin Health. Nutrients. 2017;9(8):866. doi.org/10.3390/nu9080866
• Shoulders MD, Raines RT. Collagen structure and stability. Annu Rev Biochem. 2009;78:929-958. doi.org/10.1146/annurev.biochem.77.032207.120833
• Flament F, Bazin R, Laquieze S, et al. Effect of the sun on visible clinical signs of aging in Caucasian skin. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2013;6:221-232. doi.org/10.2147/CCID.S44686
• Gkogkolou P, Böhm M. Advanced glycation end products: key players in skin aging? Dermatoendocrinol. 2012;4(3):259-270. doi.org/10.4161/derm.22028
• de Miranda RB, Weimer P, Rossi RC. Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: a systematic review and meta-analysis. Int J Dermatol. 2021;60(12):1449-1461. doi.org/10.1111/ijd.15518

---

Over de auteur

Mardien Radewalt is oprichter van Skin for Skin en specialist in huid- en haarverzorging van binnenuit. Vanuit haar ervaring deelt ze kennis over huidverzorging, ingrediënten en beauty van binnenuit. Verbind met Mardien op LinkedIn.