Haaruitval bij vrouwen: oorzaken, oplossingen en wanneer je actie moet ondernemen

Verlies je 50 tot 100 haren per dag? Dat is normaal. Zie je ineens plukken in je borstel, een dunner wordende scheiding of meer haar in het doucheputje dan je gewend bent? Dan is het tijd om te kijken wat er speelt.

Haaruitval bij vrouwen komt veel vaker voor dan de meeste mensen denken. Toch praten we er weinig over, en dat maakt het extra beangstigend als het jou overkomt. In deze blog lees je wat er in je lichaam gebeurt, welke oorzaken het vaakst een rol spelen, wat je zelf kunt doen en bij welke signalen je beter niet afwacht.

Het goede nieuws vooraf: bij de meeste vrouwen is haaruitval tijdelijk en herstelt de haargroei zich weer. Maar dat gaat langzaam, en juist daarom helpt het om te begrijpen wat er aan de hand is.

Zo werkt de haarcyclus (en waarom je uitval pas maanden later ziet)

Elke haar op je hoofd doorloopt een eigen cyclus van drie fases. In de groeifase (anagene fase) groeit een haar zo'n twee tot zeven jaar. Daarna volgt een korte overgangsfase van enkele weken, en tot slot de rustfase (telogene fase) van ongeveer drie maanden. Aan het einde van de rustfase valt de haar uit en begint er een nieuwe haar te groeien.

Normaal zit ongeveer 85 tot 90 procent van je haren in de groeifase en zo'n 10 procent in de rustfase. Raakt die balans verstoord, bijvoorbeeld door stress, ziekte of een hormonale schommeling, dan schieten er ineens veel meer haren tegelijk in de rustfase. En omdat die fase drie maanden duurt, zie je de uitval pas maanden ná de eigenlijke oorzaak. Dat is de reden dat veel vrouwen de link met een drukke periode of een bevalling niet meteen leggen.

➤ Meer over hoe je de groeifase ondersteunt lees je in waarom groeit mijn haar niet

De vijf meest voorkomende oorzaken van haaruitval bij vrouwen

Haaruitval heeft zelden één oorzaak. Meestal is het een optelsom van factoren die samen de haarcyclus uit balans brengen. Dit zijn de vijf die we het vaakst terugzien.

1. Stress en een drukke periode

Langdurige spanning, een verhuizing, ziekte, een operatie of een periode van slecht slapen: je lichaam reageert door energie te verleggen naar wat écht nodig is. Haargroei staat daarbij niet bovenaan de lijst. Een groter deel van je haren gaat vervroegd de rustfase in, en twee tot vier maanden later merk je het in je borstel.

Dit type uitval wordt telogeen effluvium genoemd. Het klinkt zwaar, maar is meestal tijdelijk: zodra de rust terugkeert, herstelt de cyclus zich vaak binnen een half jaar tot een jaar. Het lastige is dat de schrik van de haaruitval zelf ook stress geeft, waardoor het langer kan duren. Weten wat er speelt helpt dan al.

2. Hormonale veranderingen

Oestrogeen houdt haren langer in de groeifase. Daalt het oestrogeen, dan vallen er meer haren tegelijk uit. Dat verklaart waarom haaruitval bij vrouwen vaak samenvalt met drie momenten:

Na een zwangerschap
Tijdens de zwangerschap zorgt het hoge oestrogeen voor voller haar dan ooit. Na de bevalling zakt dat niveau snel, en rond de derde tot vierde maand valt al dat 'extra' haar in één keer uit. Bij de meeste vrouwen is dit binnen zes tot twaalf maanden hersteld.
➤ Lees ook haaruitval na de bevalling

Na het stoppen met de pil
Ook hier daalt het hormoonniveau abrupt. Sommige vrouwen merken twee tot drie maanden na het stoppen tijdelijk meer haarverlies. Meestal trekt dit vanzelf bij als je lichaam een nieuwe balans heeft gevonden.

In de overgang
Rond de menopauze daalt het oestrogeen blijvend, terwijl de invloed van mannelijke hormonen relatief toeneemt. Het haar wordt dan vaak geleidelijk dunner, vooral bovenop het hoofd en bij de scheiding. Dit gaat niet 'over' zoals na een zwangerschap, maar is wél goed te ondersteunen met de juiste verzorging en voeding.

3. Tekorten in je voeding

Je haar is voor je lichaam een luxeproduct: het krijgt pas voedingsstoffen als de rest is voorzien. Eet je te weinig, te eenzijdig, of volg je een streng dieet, dan is je haar vaak het eerste dat het merkt. Vier voedingsstoffen die vaak worden genoemd bij haar:

• IJzer – een laag ijzergehalte komt bij vrouwen vaak voor, zeker bij een zware menstruatie, en wordt regelmatig in verband gebracht met haaruitval
• Zink – draagt bij aan het behoud van normaal haar
• Biotine – draagt bij aan het behoud van normaal haar
• Eiwit – haar bestaat vrijwel volledig uit het eiwit keratine; te weinig eiwit in je voeding merk je in de dikte en sterkte van je haar

➤ Welke vitamines en mineralen precies een rol spelen, lees je in welke vitamines helpen bij haaruitval

4. Een hoofdhuid die uit balans is

Dit is de oorzaak die het vaakst over het hoofd wordt gezien. Je haar groeit uit een follikel die in de lederhuid verankerd zit, en die lederhuid bestaat grotendeels uit collageen. Een droge, geïrriteerde, vette of juist gespannen hoofdhuid geeft je haren simpelweg een minder goede bodem om in te groeien.

➤ Lees ook wat je kunt doen aan een droge hoofdhuid

5. Haarbreuk (dat geen echte uitval is)

Niet al het haar dat je verliest, is uitgevallen. Kijk eens goed naar de haren in je borstel: zit er een klein wit bolletje aan het uiteinde? Dan is het een uitgevallen haar. Ontbreekt dat bolletje en zijn de haren kort, dan is het afgebroken haar. Veelvoorkomende boosdoeners zijn hitte van stylingtools, strakke staarten en knotten, chemische behandelingen en te ruw borstelen van nat haar. Haarbreuk is vervelend, maar veel makkelijker op te lossen dan echte uitval.

Waarom collageen vaak wordt genoemd bij haar

Haar zelf bestaat uit keratine, niet uit collageen. Toch wordt collageen steeds vaker in verband gebracht met haar, en dat komt door de hoofdhuid. De haarfollikel zit verankerd in de lederhuid, en die bestaat voor het grootste deel uit collageen. Naarmate we ouder worden, neemt de eigen collageenaanmaak af, wat wordt geassocieerd met een dunnere, minder veerkrachtige huid, ook op je hoofd.

Bij Skin for Skin werken we met natief viscollageen uit Noordzeeschol, in zijn natuurlijke vorm en met slechts één capsule per dag. Veel van onze klanten combineren dit met onze Haar vitamine, met onder andere biotine en zink die bijdragen aan het behoud van normaal haar. Een supplement is geen wondermiddel, maar kan wél passen in een routine waarin je je haar van binnenuit ondersteunt.

Wat kun je zelf doen? Een plan voor vier weken

Haaruitval stop je niet van de ene op de andere dag. Wat je wel kunt doen, is een omgeving creëren waarin je haar zo goed mogelijk kan groeien. Dit plan houdt het overzichtelijk.

Week 1: mild wassen, minder hitte
Stap over op een milde shampoo zonder agressieve schuimmiddelen en was je haar niet vaker dan nodig. Laat föhn en stijltang zoveel mogelijk staan, of gebruik een lagere stand.
➤ Lees ook hoe vaak je je haar moet wassen

Week 2: je hoofdhuid in beweging
Masseer je hoofdhuid elke dag drie tot vijf minuten met je vingertoppen of een massageborstel. Het stimuleert de doorbloeding en maakt een gespannen hoofdhuid soepeler. Doe het onder de douche of 's avonds op de bank, het hoeft geen ritueel te zijn.

Week 3: voeding en aanvulling
Zorg voor voldoende eiwit bij elke maaltijd, groene groenten, noten, zaden en vette vis. Overweeg een supplement met zink en biotine als je vermoedt dat je voeding tekortschiet, en laat bij twijfel je ijzergehalte checken bij de huisarts.

Week 4: rust en meten
Maak een foto van je scheiding en van je haarlijn, in hetzelfde licht als in week 1. Verandering in haar gaat zó langzaam dat je het met je ogen niet ziet, maar foto's liegen niet. Kijk ook eerlijk naar je slaap en je stressniveau: dat is vaak de factor die het langst blijft hangen.

Houd dit minstens drie maanden vol. Dat is de duur van één rustfase, en dus de tijd die je haarcyclus nodig heeft om zich te herstellen.

Wanneer je beter niet afwacht

De meeste haaruitval bij vrouwen is tijdelijk. Maar er zijn situaties waarin het verstandig is om verder te kijken, omdat er iets anders kan spelen, zoals een schildklierprobleem, een flink ijzertekort of een vorm van haaruitval die een gerichte aanpak vraagt. Maak een afspraak met je huisarts of dermatoloog wanneer:

• je kale of duidelijk dunne plekken ziet
• je scheiding zichtbaar breder wordt
• de uitval langer dan zes maanden aanhoudt zonder verbetering
• je in korte tijd erg veel haar verliest
• de uitval samengaat met vermoeidheid, broze nagels, gewichtsverandering of een veranderde menstruatie
• je hoofdhuid jeukt, schilfert of pijn doet

Een simpele bloedtest geeft vaak al veel duidelijkheid. Wachten heeft dan weinig zin: hoe eerder je weet wat er speelt, hoe eerder je er iets aan kunt doen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel haaruitval per dag is normaal?

Zo'n 50 tot 100 haren per dag is normaal. Op wasdagen kan dat meer zijn, omdat losse haren dan in één keer meekomen. Pas bij een duidelijke en aanhoudende toename is het zinvol om naar oorzaken te kijken.

Waarom heb ik plotseling haaruitval?

Plotselinge haaruitval hangt vaak samen met iets dat twee tot vier maanden eerder gebeurde: een stressvolle periode, ziekte, een bevalling, stoppen met de pil of een streng dieet. Door de vertraging in de haarcyclus zie je het effect pas later.

Groeit haar terug na haaruitval door stress?

In de meeste gevallen wel. Zodra de oorzaak weg is, herstelt de haarcyclus zich meestal binnen zes tot twaalf maanden. Geduld is daarbij het belangrijkste ingrediënt.

Welk tekort veroorzaakt haaruitval?

IJzer is bij vrouwen de meest voorkomende, gevolgd door zink, biotine, vitamine D en eiwit. Een bloedtest bij de huisarts laat zien of dit bij jou speelt.

Helpt collageen tegen haaruitval?

Collageen wordt in verband gebracht met de conditie van de huid, en dus ook van de hoofdhuid waarin je haar geworteld zit. Het is geen middel tégen haaruitval, maar sommige vrouwen kiezen ervoor als onderdeel van een routine waarin ze hun haar van binnenuit ondersteunen.

Hoe lang duurt haaruitval in de overgang?

Anders dan na een zwangerschap is dit geen tijdelijke fase, omdat het oestrogeen blijvend daalt. Het haar wordt vaak geleidelijk dunner. Met milde verzorging, aandacht voor de hoofdhuid en goede voeding is de conditie van het haar wel goed te ondersteunen.

Over de auteur

Mardien Radewalt is oprichter van Skin for Skin en specialist in huid- en haarverzorging van binnenuit. In de Japanese Head Spa op Urk ziet ze dagelijks hoofdhuiden van dichtbij, en die praktijkervaring deelt ze in haar blogs over huid, haar en beauty van binnenuit. Verbind met Mardien op LinkedIn.