Oestrogeen en huidveroudering: wat gebeurt er met je huid in de overgang?

Je gebruikt dezelfde crème als altijd, maar je huid voelt ineens droog en trekkerig. Je kaaklijn lijkt zachter, er komen vlekjes bij en je huid reageert op dingen waar ze vroeger nooit op reageerde. Herkenbaar? Dan is de kans groot dat oestrogeen hierin een rol speelt.

De overgang wordt vaak besproken in termen van opvliegers en slecht slapen. Wat veel minder vaak verteld wordt: je huid verandert in deze jaren sneller dan in welke andere levensfase ook. In deze blog lees je wat oestrogeen precies met je huid doet, wat je vanaf je veertigste kunt verwachten, en hoe je je huid in deze fase van buiten én van binnen kunt ondersteunen.

Wat is oestrogeen en wat doet het in je huid?

Oestrogeen is een verzamelnaam voor een groep vrouwelijke geslachtshormonen, vooral aangemaakt in de eierstokken. De meeste mensen kennen het van de menstruatiecyclus, maar oestrogeen doet veel meer: het speelt een rol bij je botten, je hart en bloedvaten, je stemming en, minder bekend, je huid.

Je huid zit namelijk vol oestrogeenreceptoren, een soort ontvangers waar het hormoon op aangrijpt. Via die receptoren wordt oestrogeen in verband gebracht met drie dingen die je huid jong houden: de aanmaak van collageen (stevigheid), de aanmaak van elastine (veerkracht) en het vasthouden van hyaluronzuur (vocht). Daarnaast ondersteunt het de doorbloeding van de huid en de aanmaak van huideigen vetten die je huidbarrière compleet houden.

Zolang je oestrogeenniveau stabiel is, draait dit systeem op de achtergrond mee. Daalt het, dan merk je dat op alle drie de fronten tegelijk.

De drie fases van de overgang en wat je huid daarvan merkt

Perimenopauze (meestal vanaf 40-45 jaar)
De jaren vóór je laatste menstruatie. Oestrogeen daalt niet netjes, maar schommelt: de ene maand hoog, de andere laag. Je huid merkt dat als wisselvalligheid: de ene week droog, de andere week ineens weer onzuiverheden zoals in je puberteit. Ook je cyclus wordt onregelmatiger.

Menopauze (gemiddeld rond 51 jaar)
Het moment dat je een jaar niet meer hebt gemenstrueerd. Vanaf hier ligt het oestrogeen structureel laag. In onderzoek naar de huid in deze fase wordt vaak genoemd dat de huid in de eerste vijf jaar na de menopauze ongeveer een derde van haar collageen verliest. Daarna gaat de afname door, maar langzamer. Dit is de periode waarin de meeste vrouwen het verschil in de spiegel zien.

Postmenopauze
De jaren daarna. De grote schommelingen zijn voorbij en je huid vindt een nieuw evenwicht, alleen op een lager niveau: dunner, droger en met minder eigen vetproductie. Het goede nieuws: juist in deze fase reageert de huid goed op consistente verzorging, omdat er geen hormonale pieken meer tegenwerken.

➤ Hoe de eigen collageenaanmaak al vanaf je 25e afneemt, lees je in collageen tekort: symptomen en oorzaken

Vijf manieren waarop je huid verandert tijdens de overgang

1. Droger, omdat de huidbarrière dunner wordt

Minder oestrogeen betekent minder huideigen vetten (lipiden en ceramiden) en minder hyaluronzuur. Je huid houdt daardoor vocht slechter vast en laat prikkels makkelijker door. Dat is de reden dat een crème die jaren prima werkte ineens "niets meer doet": je huid heeft nu simpelweg een rijkere textuur nodig.
➤ Lees ook alles over je huidbarrière

2. Minder stevig, omdat collageen en elastine afnemen

Collageen is het steigerwerk van je huid, elastine de veer die haar terug laat springen. Beide worden minder aangemaakt en sneller afgebroken. Je merkt het aan een zachtere kaaklijn, een hals die minder strak is en wangen die iets "zakken". Dit is de verandering waar de meeste vrouwen het meest van schrikken, en tegelijk de verandering waar je met verzorging en voeding het meest aan kunt doen.

3. Gevoeliger en sneller rood

Een dunnere huid met een minder complete barrière reageert sneller op parfum, alcohol in producten, temperatuurwisselingen en zelfs op je eigen opvliegers. Producten die je jarenlang zonder problemen gebruikte, kunnen nu gaan prikkelen. Dat is geen allergie, maar een signaal dat je huid milder verzorgd wil worden.

4. Pigmentvlekken

Hormoonschommelingen maken de pigmentcellen in je huid gevoeliger voor zonlicht. Vlekken die je 's zomers oploopt, verdwijnen 's winters niet meer vanzelf. Dagelijkse bescherming tegen UV wordt daarom in deze fase belangrijker dan ooit, ook op bewolkte dagen.

5. Dunner haar, en haar op plekken waar je het niet wilt

Terwijl oestrogeen daalt, blijft de invloed van mannelijke hormonen relatief gelijk. Het gevolg: het haar op je hoofd wordt dunner, vooral bij de scheiding, terwijl er juist haartjes op kin of bovenlip kunnen verschijnen. Frustrerend, maar heel normaal.
➤ Lees ook haaruitval bij vrouwen: oorzaken en wanneer je actie onderneemt

Fyto-oestrogenen: helpt voeding?

Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen die qua structuur lijken op lichaamseigen oestrogeen. Ze zitten in sojaproducten (tofu, tempé, edamame), lijnzaad, rode klaver, peulvruchten en in mindere mate in groenten als broccoli en spruitjes. Hun werking is veel milder dan die van lichaamseigen oestrogeen en verschilt per persoon.

Verwacht er geen wonderen van, maar een voedingspatroon met regelmatig soja, lijnzaad en peulvruchten past goed in deze fase. Belangrijker nog voor je huid: voldoende eiwit (de bouwstof voor collageen), vitamine C (draagt bij aan een normale collageenvorming voor een normale werking van de huid), omega-3-vetzuren uit vette vis en genoeg water.

Huidverzorging in de overgang: zo pas je je routine aan

Het belangrijkste inzicht: je huid heeft geen ander merk nodig, maar een andere aanpak. Rijker, milder en consistenter.

Reinigen: van schuim naar balsem
Schuimende reinigers halen de weinige eigen vetten die je huid nog heeft weg. Stap over op een reinigingsbalsem of -olie die make-up oplost zonder de huid te strippen. Je huid mag na het reinigen niet trekken.

Voeden: ceramiden, vetzuren en hyaluronzuur
Zoek naar ingrediënten die je huidbarrière aanvullen met wat ze zelf minder aanmaakt: ceramiden, lipiden, hyaluronzuur en collageen. Een serum met hyaluronzuur onder je crème helpt vocht vast te houden; een rijke dag- of nachtcrème sluit het af.

Beschermen: elke dag SPF
Zonlicht is de grootste versneller van collageenafbraak en de aanjager van pigmentvlekken. Een dagcrème met SPF, elke ochtend, ook in de winter, is in deze fase de belangrijkste stap die je voor je huid kunt zetten.

Herstellen: 's nachts een rijke laag
Heeft je huid een zware dag gehad (kou, wind, opvliegers, weinig slaap), breng dan voor het slapen een dikkere laag van een barrièrecrème aan als nachtmasker. Je huid herstelt 's nachts het meest.

➤ Bekijk onze huidverzorging voor de droge en gevoelige huid

Collageen en de overgang: ondersteuning van binnenuit

Omdat de afname van collageen zo'n grote rol speelt in de overgang, kiezen steeds meer vrouwen tussen 45 en 60 ervoor om hun voeding aan te vullen met een collageensupplement. Collageen wordt in verband gebracht met de stevigheid en hydratatie van de huid, en het is precies het eiwit waarvan de eigen aanmaak in deze fase het hardst terugloopt.

Bij Skin for Skin werken we met natief viscollageen uit Noordzeeschol: collageen in zijn natuurlijke vorm, met de driedubbele helix intact, in één kleine capsule per dag. Geen poeders, geen smaak, geen gedoe. Een supplement is geen vervanging van goede voeding of verzorging, maar het past goed in een routine waarin je je huid in deze fase van alle kanten ondersteunt.

Wanneer je beter een professional inschakelt

De meeste huidveranderingen in de overgang zijn normaal en goed te ondersteunen met verzorging en voeding. Maar overleg met je huisarts, dermatoloog of huidtherapeut wanneer je huid aanhoudend jeukt, schilfert of ontstoken raakt, wanneer een pigmentvlek van vorm of kleur verandert, of wanneer je overweegt om hormoontherapie te starten. Hormoontherapie kan invloed hebben op de huid, maar is een medische beslissing die je samen met een arts neemt, nooit op basis van een blog.

Veelgestelde vragen

Wat doet oestrogeen met je huid?

Oestrogeen wordt in verband gebracht met de aanmaak van collageen en elastine, het vasthouden van hyaluronzuur en de aanmaak van huideigen vetten. Daalt het oestrogeen, dan wordt de huid droger, dunner en minder stevig.

Op welke leeftijd verandert je huid door de overgang?

De eerste veranderingen beginnen vaak al in de perimenopauze, vanaf 40 tot 45 jaar. De menopauze zelf valt gemiddeld rond het 51e jaar, en in de vijf jaar daarna gaat de collageenafname het snelst.

Hoeveel collageen verlies je in de overgang?

In onderzoek naar de huid na de menopauze wordt vaak genoemd dat de huid in de eerste vijf jaar ongeveer een derde van haar collageen verliest, en daarna zo'n één tot twee procent per jaar. Hoeveel het bij jou is, hangt af van aanleg, zonblootstelling, roken en leefstijl.

Helpt collageen bij de huid in de overgang?

Collageen wordt in verband gebracht met de stevigheid en hydratatie van de huid. Veel vrouwen in de overgang kiezen voor een collageensupplement als aanvulling op een mildere verzorgingsroutine en goede voeding. Geef het minstens drie maanden.

Wat zijn fyto-oestrogenen en helpen ze?

Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen uit onder andere soja, lijnzaad en peulvruchten die lijken op lichaamseigen oestrogeen. Hun werking is mild en verschilt per persoon; ze passen goed in een gevarieerd voedingspatroon, maar vervangen geen huidverzorging.

Welke huidverzorging is het beste tijdens de overgang?

Mild reinigen zonder schuim, voeden met ceramiden, hyaluronzuur en collageen, elke dag SPF en 's nachts een rijke crème. Consistentie is belangrijker dan het aantal producten.

Over de auteur

Mardien Radewalt is oprichter van Skin for Skin en specialist in huid- en haarverzorging van binnenuit. Vanuit haar ervaring deelt ze kennis over huidverzorging, ingrediënten en beauty van binnenuit. Verbind met Mardien op LinkedIn.